Strona główna · Artykuły
INTENCJA I EFEKT • ARTYKUŁ

Miałem dobre intencje. Dlaczego współpracownik odebrał to jak atak?

Dobre intencje nie zawsze prowadzą do dobrego efektu. Czasami chcemy pomóc, a druga osoba odbiera nasze zachowanie jako kontrolę, ocenę albo brak zaufania. Warto wtedy oddzielić trzy rzeczy: co się wydarzyło, co chcieliśmy osiągnąć i jaki efekt wywołało nasze zachowanie.

Współpraca i komunikacja6 MIN CZYTANIA

Paweł kończy prezentację dla zarządu.

Zostało niewiele czasu. Kilka slajdów nadal wymaga dopracowania, a dane z jednego obszaru nie są jeszcze ostateczne.

Marta zagląda do pliku.

– Ja bym tego tak nie pokazywała. Zarząd od razu zapyta, skąd są te liczby. Zmień też kolejność tych dwóch slajdów, bo teraz trudno zrozumieć, do czego zmierzasz.

Paweł przez chwilę nic nie mówi.

– Dzięki. Poradzę sobie.

Marta jest zaskoczona.

Przecież chciała pomóc.

Po spotkaniu mówi koleżance:

– Nie rozumiem go. Człowiek próbuje coś podpowiedzieć, a on od razu się zamyka.

Paweł tę samą sytuację opisuje inaczej:

– Znowu musiała pokazać, że wie lepiej. Nawet nie zapytała, czy potrzebuję jej opinii.

Jedna sytuacja.

Dwie zupełnie różne historie.

Obie strony są przy tym przekonane, że dobrze wiedzą, co się wydarzyło.

To, co dla Ciebie jest oczywiste, dla drugiej osoby nie musi takie być

Marta chciała pomóc.

Ona to wie.

Paweł już nie.

On nie widzi jej intencji. Widzi zachowanie.

Marta otworzyła jego prezentację. Zaczęła wskazywać elementy do zmiany. Powiedziała, co jej zdaniem należy poprawić.

Resztę Paweł dopowiedział sobie sam.

„Nie ufa moim kompetencjom.”

„Chce pokazać, że wie lepiej.”

„Kontroluje mnie.”

Czy rzeczywiście takie były intencje Marty?

Prawdopodobnie nie.

Tyle że dobra intencja nie przechodzi automatycznie z jednej głowy do drugiej.

To, że ja wiem, dlaczego coś powiedziałem, nie oznacza jeszcze, że druga osoba wie to samo.

Właśnie tutaj zaczyna się duża część trudnych sytuacji we współpracy.

Widzimy zachowanie.

Dopowiadamy motyw.

Wiemy czy zakładamy?

Kiedy ktoś długo nie odpowiada na wiadomość, możemy pomyśleć: „Ignoruje mnie.”

Kiedy współpracownik poprawia nasz materiał: „Nie ufa mi.”

Kiedy ktoś mocno broni swojego pomysłu: „Chce postawić na swoim.”

Kiedy podczas spotkania milczy: „Nie angażuje się.”

Czasami trafiamy.

Być może rzeczywiście nas ignoruje. Być może nie ufa naszym kompetencjom. Być może chce za wszelką cenę przeforsować własny pomysł.

A może nie.

Problem polega na tym, że pomiędzy tym, co widzimy, a tym, co o tym myślimy, jest jeszcze sporo przestrzeni.

Wypełniamy ją doświadczeniem.

Historią relacji.

Emocjami.

Poprzednimi sytuacjami.

Czasami jednym zdaniem, które druga osoba powiedziała kilka miesięcy wcześniej.

Dlatego w trudnych sytuacjach warto zadać sobie proste pytanie:

Wiem czy zakładam?

Nie po to, żeby podważać każdą własną ocenę.

Po to, żeby odróżnić fakt od interpretacji.

Dobra intencja nie gwarantuje dobrego efektu

Tu pojawia się kolejna pułapka.

Skoro chciałem dobrze, to druga osoba powinna to właściwie odebrać.

– Przecież chciałem pomóc.

– Mówię to dla twojego dobra.

– Tylko powiedziałam, co o tym myślę.

– Nie miałem nic złego na myśli.

Wszystkie te zdania mogą być prawdziwe.

A jednak druga osoba mogła poczuć presję, ocenę albo brak zaufania.

Czy oznacza to, że jesteśmy odpowiedzialni za każdą emocję rozmówcy?

Nie.

Oznacza natomiast, że warto oddzielić intencję od efektu.

Możesz mieć dobre intencje i osiągnąć efekt, którego nie planowałeś.

Możesz również odebrać zachowanie drugiej osoby jako atak, chociaż ona wcale nie chciała Cię zaatakować.

Obie rzeczy mogą być prawdziwe jednocześnie.

Właśnie dlatego kłótnia o to, „kto miał rację”, rzadko prowadzi do rozwiązania.

„Ale ja przecież chciałam tylko pomóc”

Wyobraźmy sobie dalszy ciąg rozmowy.

Paweł mówi: „Nie lubię, kiedy poprawiasz moje materiały bez pytania.”

Marta odpowiada: „Ale ja przecież chciałam Ci tylko pomóc.”

Co może usłyszeć Paweł?

Być może: „Nie powinieneś mieć z tym problemu, bo moje intencje były dobre.”

Odpowiada więc: „Dla mnie to nie wygląda jak pomoc.”

Marta: „Czyli następnym razem mam nic nie mówić?”

Po chwili oboje są już gdzie indziej.

Nie rozmawiają o tym, jak chcą ze sobą współpracować.

Rozstrzygają, kto właściwie zinterpretował sytuację.

Można inaczej.

– Chciałam Ci pomóc, bo prezentacja jest jutro. Słyszę jednak, że sposób, w jaki to zrobiłam, odebrałeś jako wchodzenie w Twoją pracę.

To zdanie nie wymaga od Marty przyznania: „Zrobiłam coś strasznego.”

Nie wymaga również od Pawła powiedzenia: „Niepotrzebnie się zdenerwowałem.”

Pozwala natomiast zobaczyć dwie perspektywy.

Intencję Marty.

Efekt po stronie Pawła.

Dopiero wtedy można zacząć rozmawiać o rozwiązaniu.

Zanim wyjaśnisz swoje intencje, spróbuj zrozumieć efekt

To nie jest łatwe.

Kiedy czujemy się niesprawiedliwie ocenieni, naturalnym odruchem jest obrona.

Chcemy wyjaśnić.

Doprecyzować.

Pokazać, że przecież nie mieliśmy nic złego na myśli.

Czasami warto jednak odłożyć wyjaśnienie o kilka minut.

Najpierw zapytać:

– Co konkretnie sprawiło, że tak to odebrałeś?

– W którym momencie poczułeś, że wchodzę w Twoją odpowiedzialność?

– Co byłoby dla Ciebie pomocne w podobnej sytuacji?

Nie oznacza to zgody z interpretacją rozmówcy.

To ważne.

Pytanie nie jest przyznaniem racji.

Jest próbą zrozumienia.

Może się okazać, że problemem wcale nie była uwaga Marty.

Problemem było to, że została wypowiedziana przy innych.

Albo że Marta otworzyła plik bez pytania.

Albo że podobna sytuacja wydarzyła się trzeci raz.

Bez tej ciekawości Marta może próbować rozwiązać problem, którego w rzeczywistości nie ma.

Fakty trochę uspokajają rozmowę

W trudnej sytuacji dobrze jest wrócić do tego, co rzeczywiście się wydarzyło.

Nie: „Zawsze mnie kontrolujesz.”

Tylko: „Kiedy dzisiaj otworzyłaś moją prezentację i zaczęłaś wskazywać elementy do zmiany…”

Nie: „Nie szanujesz mojego zdania.”

Tylko: „Kiedy podczas spotkania trzy razy wszedłeś mi w słowo…”

To może wydawać się drobną różnicą.

Nie jest.

O charakterze człowieka można dyskutować godzinami.

Zachowanie jest bardziej konkretne.

Nie oznacza to, że z faktami nie można polemizować.

Można.

Ale jest ich mniej.

A im mniej interpretacji na początku rozmowy, tym większa szansa, że obie strony rzeczywiście zaczną rozmawiać o tej samej sytuacji.

Nie musicie ustalić, kto miał rację

Marta może powiedzieć:

– Zależy mi, żebyśmy mogli sobie wzajemnie pomagać. Nie chcę jednak, żebyś odbierał moje uwagi jako kontrolowanie Twojej pracy. Jak w podobnej sytuacji mam zasygnalizować, że widzę jakieś ryzyko?

Paweł może odpowiedzieć:

– Zapytaj najpierw, czy chcę opinii. Jeśli prezentujemy coś wspólnie, mów od razu. Jeżeli to mój materiał, wolę najpierw sam zdecydować, czy potrzebuję konsultacji.

Właściwie tyle.

Nie trzeba ustalać, kto miał bardziej racjonalną ocenę sytuacji.

Nie trzeba szukać winnego.

Potrzebne jest czytelne ustalenie na przyszłość.

Czasami właśnie takie drobne ustalenia robią większą różnicę niż kolejne deklaracje o „otwartej komunikacji”.

Do zapamiętania

W trudnej sytuacji warto oddzielić to, co się wydarzyło, od tego, co chcieliśmy osiągnąć i jak nasze zachowanie zostało odebrane.

FAKT

Co rzeczywiście się wydarzyło?

INTENCJA

Co chciałem osiągnąć?

EFEKT

Jak moje zachowanie zostało odebrane?

USTALENIE

Co zrobimy inaczej następnym razem?

We współpracy problemem nie zawsze jest zła intencja. Czasami problem zaczyna się w miejscu, w którym przestajemy sprawdzać, a zaczynamy zakładać.

← Wróć do artykułów