Wyobraź sobie rozmowę.
— Chciałbym, żebyś częściej dawał mi informację zwrotną — mówi pracownik.
Szef jest zaskoczony.
— Ale przecież daję Ci feedback właściwie cały czas.
— Kiedy?
Szef zaczyna przypominać:
— W zeszłym tygodniu powiedziałem Ci po spotkaniu, że za długo wchodziłeś w szczegóły. Przy prezentacji dla zarządu powiedziałem, żebyś mocniej wyeksponował rekomendację. A wczoraj zwróciłem uwagę, że raport był bardzo dobrze przygotowany.
Pracownik chwilę się zastanawia.
— Ja tego nie traktowałem jako feedbacku.
I właśnie tutaj zaczyna się ciekawsza część rozmowy.
Komentarz nie zawsze staje się feedbackiem
Z perspektywy szefa sprawa może być prosta.
Zauważył zachowanie. Powiedział, co o nim myśli. Czasami wskazał coś do poprawy. Czasami pochwalił.
Informacja została przekazana.
Z perspektywy pracownika mogły to być jednak trzy zupełnie różne komunikaty:
„Nie wchodźmy teraz w szczegóły.”
„Pokaż najpierw rekomendację.”
„Dobra robota.”
Każdy z nich może być wartościowy. Nie każdy musi jednak zostać rozpoznany jako informacja zwrotna o sposobie działania.
To rozróżnienie ma znaczenie.
Feedback nie jest wyłącznie tym, co nadawca chciał przekazać.
Jest również tym, co odbiorca potrafi rozpoznać, odnieść do swojego działania i wykorzystać później.
Szef pamięta intencję. Pracownik pamięta moment
Menedżer może pamiętać:
„Przecież mówiłem mu o tym trzy razy.”
Pracownik:
„Szef coś rzucił, kiedy wychodziliśmy ze spotkania.”
To nie musi oznaczać, że jedna ze stron nie słucha albo ma słabą pamięć.
Różnica może wynikać z kontekstu.
Informacja przekazana przy drzwiach, pomiędzy zadaniami, na Teamsie w środku innego tematu albo podczas poprawiania dokumentu może zostać przez szefa zapamiętana jako feedback, a przez pracownika jako bieżąca instrukcja operacyjna.
Im bardziej mimochodem pada komunikat, tym łatwiej ginie wśród innych informacji.
I wtedy po kilku miesiącach pojawia się paradoks:
szef ma poczucie, że feedbacku było dużo,
a pracownik ma poczucie, że właściwie go nie było.
Feedback może być częsty i jednocześnie niewidoczny
Można powiedzieć pracownikowi kilkanaście razy w miesiącu, co warto zmienić, a mimo to nie dać mu jasności co do tego:
co robi dobrze,
co warto rozwijać,
czego konkretnie od niego oczekujemy.
To trochę jak z punktami na mapie.
Możesz zaznaczyć ich bardzo dużo. Jeżeli jednak nie wiadomo, co je łączy i dokąd prowadzą, trudno zobaczyć kierunek.
Podobnie działa feedback.
Pojedyncze:
„Tu skróć.”
„Tutaj dobrze.”
„Następnym razem daj znać wcześniej.”
„Niepotrzebnie wszedłeś w dyskusję.”
mogą być użyteczne.
Ale dopiero gdy pracownik zaczyna widzieć wzorzec, łatwiej mu zrozumieć, czego powinien robić więcej, mniej albo inaczej.
Czasami wystarczy zwiększyć czytelność komunikatu
Nie każda informacja zwrotna wymaga półgodzinnej rozmowy i formularza.
Wręcz przeciwnie.
Niewielka zmiana języka może sprawić, że pracownik znacznie łatwiej rozpozna wagę komunikatu.
Zamiast:
— Następnym razem zacznij od rekomendacji.
można powiedzieć:
— Chcę Ci dać krótką informację zwrotną po tym spotkaniu. Kiedy zacząłeś od szczegółowego omawiania danych, zarząd długo czekał na Twój wniosek. Następnym razem spróbuj zacząć od rekomendacji, a dopiero później pokazać dane, które ją uzasadniają.
Treść nie zmieniła się radykalnie.
Zmieniła się czytelność komunikatu.
Pracownik wie:
czego dotyczy informacja,
do jakiej sytuacji się odnosi,
jaki był skutek,
czego spróbować następnym razem.
To samo dotyczy pozytywnego feedbacku.
— Świetna prezentacja.
To przyjemny komunikat.
Ale co pracownik powinien powtórzyć?
Układ slajdów? Sposób odpowiadania na pytania? Przygotowanie danych? Sposób prowadzenia prezentacji?
Jeżeli chcemy wzmacniać konkretne zachowanie, warto je nazwać.
— W tej prezentacji bardzo dobrze zadziałało to, że na początku powiedziałeś, jaka jest Twoja rekomendacja, a dopiero potem pokazałeś argumenty. Dzięki temu od początku było wiadomo, do czego prowadzisz.
To nadal może być trzydzieści sekund rozmowy.
Ale trzydzieści sekund, które zostawia ślad.
Informacja zwrotna bez punktu odniesienia łatwo zamienia się w opinię
„Musisz być bardziej zdecydowany.”
„Powinnaś lepiej komunikować się z zespołem.”
„Za mało bierzesz odpowiedzialności.”
Takie zdania mogą brzmieć jak feedback.
Pracownik może jednak nie wiedzieć, co konkretnie ma z nimi zrobić.
Co znaczy „bardziej zdecydowany”?
W jakiej sytuacji?
Jakie zachowanie zobaczył szef?
Jakiego zachowania oczekuje następnym razem?
Im bardziej ogólna jest informacja, tym więcej jej znaczenia odbiorca musi dopowiedzieć sobie sam.
I wtedy pojawia się przestrzeń na projekcje.
Szef myśli:
„Powiedziałem jasno.”
Pracownik:
„Chyba uważa, że sobie nie radzę.”
Dlatego przydatnym punktem odniesienia jest konkret:
sytuacja → zachowanie → skutek → następny krok.
Nie musi to być formalny model rozmowy.
Chodzi przede wszystkim o to, żeby pracownik nie musiał zgadywać, do czego dokładnie odnosi się komunikat.
Regularny feedback to bardziej rytm niż liczba uwag
Szef może przekazywać dużo informacji i nadal nie budować przewidywalności.
Pracownik nie wie wtedy:
kiedy może spodziewać się rozmowy,
czy dowie się również, co działa,
czy feedback pojawia się tylko wtedy, gdy coś idzie nie tak,
czy będzie przestrzeń na jego perspektywę.
Regularność nie musi więc oznaczać:
„daję feedback pięć razy w tygodniu”.
Może oznaczać, że pracownik wie, iż informacja zwrotna jest normalnym elementem współpracy, potrafi ją rozpoznać i ma przestrzeń, żeby się do niej odnieść.
Co zrobić, gdy pracownik mówi: „Nie dostaję feedbacku”?
Pierwszym odruchem może być próba udowodnienia:
— Jak to? Przecież tydzień temu…
To ryzykowny kierunek, bo rozmowa bardzo szybko może zmienić się w spór o pamięć.
Znacznie więcej można dowiedzieć się, pytając:
— Co dla Ciebie oznacza feedback?
— Kiedy ostatnio miałeś poczucie, że dostałeś ode mnie użyteczną informację zwrotną?
— Czego Ci dzisiaj najbardziej brakuje: informacji o tym, co działa, co warto zmienić czy o kierunku rozwoju?
— Jak możemy zrobić to bardziej czytelnie?
Wtedy zdanie pracownika:
„Nie dostaję feedbacku”
przestaje być komunikatem, z którym trzeba polemizować.
Staje się informacją o tym, jak działa obecny sposób komunikacji.