– Co jest dla Pana najważniejsze przy wyborze dostawcy?
– Terminowość.
– A co jeszcze?
– Cena.
– Co poza tym?
– Elastyczność.
Handlowiec zapisuje odpowiedzi.
Ma trzy informacje.
Tyle że nadal niewiele wie.
Co dokładnie oznacza „terminowość”?
Jak klient rozumie „elastyczność”?
Kiedy cena zaczyna być ważniejsza od pozostałych kryteriów?
Krótka odpowiedź klienta nie jest problemem sama w sobie.
Problem zaczyna się wtedy, gdy handlowiec po każdej krótkiej odpowiedzi przechodzi do kolejnego pytania.
Rozmowa szybko zaczyna wtedy przypominać formularz.
Dobre pytanie to dopiero początek
Handlowcy często dużo uwagi poświęcają temu, jakie pytania zadawać.
To ważne.
Tyle że sama lista dobrych pytań nie wystarczy.
Można mieć przygotowane świetne pytania i nadal prowadzić słabą rozmowę.
Dlaczego?
Dlatego, że klient odpowiada nie na pytanie z listy, ale na rozmowę, która właśnie się toczy.
Jeżeli po każdej jego odpowiedzi handlowiec przechodzi dalej, klient szybko może odnieść wrażenie, że nie chodzi o zrozumienie jego sytuacji.
Chodzi o „odhaczenie” kolejnego punktu.
„Terminowość” może znaczyć kilka różnych rzeczy
Klient mówi:
– Najważniejsza jest dla nas terminowość.
Handlowiec może zapisać: terminowość i przejść dalej.
Może też zapytać:
– Co dokładnie ma Pan na myśli, mówiąc „terminowość”?
Albo:
– W którym miejscu dziś pojawia się największy problem?
Albo:
– Co się dzieje po Państwa stronie, kiedy dostawa się opóźnia?
Każde z tych pytań prowadzi głębiej.
Pierwsze doprecyzowuje pojęcie.
Drugie szuka konkretnej sytuacji.
Trzecie pokazuje konsekwencję.
Dopiero wtedy słowo „terminowość” zaczyna coś znaczyć.
Nie pytaj szybciej, niż klient odpowiada
To częsta pułapka.
Handlowiec zadaje pytanie.
Klient odpowiada krótko.
Pojawia się cisza.
Handlowiec czuje, że powinien coś powiedzieć.
Zadaje więc kolejne pytanie.
Tymczasem klient być może dopiero układa dalszą część odpowiedzi.
Cisza w rozmowie sprzedażowej nie zawsze jest problemem.
Czasami jest przestrzenią, w której klient zaczyna myśleć.
Warto więc nie spieszyć się z kolejnym pytaniem.
Krótka pauza może dać więcej niż następny punkt z listy.
Pogłębianie nie oznacza zadawania pięciu pytań pod rząd
Załóżmy, że klient mówi:
– Mamy problem z opóźnieniami.
Handlowiec odpowiada:
– Jak często się to zdarza? Kto jest za to odpowiedzialny? Jakie są konsekwencje? Jak długo to trwa? Czy próbowali Państwo coś zmienić?
To są sensowne pytania.
Tyle że zadane razem brzmią jak przesłuchanie.
Lepsza rozmowa może wyglądać tak:
– Mamy problem z opóźnieniami.
– Co najczęściej się wtedy dzieje?
– Magazyn nie wie, kiedy planować przyjęcie.
– Czyli problemem nie jest tylko samo opóźnienie, ale też brak przewidywalności?
– Dokładnie. Gdybyśmy wiedzieli dzień wcześniej, że transport się przesunie, byłoby dużo łatwiej.
W tym momencie handlowiec wie już więcej.
Nie potrzebował pięciu pytań.
Potrzebował jednego dobrego pogłębienia i uważności na odpowiedź.
Słuchaj słów, których używa klient
Klient często sam podpowiada, gdzie warto pójść dalej.
Mówi:
– To rozwiązanie jest dla nas zbyt sztywne.
Można przejść do kolejnego pytania.
Można też zatrzymać się na jednym słowie:
– Co oznacza dla Pana „zbyt sztywne”?
Klient mówi:
– Potrzebujemy większej elastyczności.
– W jakich sytuacjach najbardziej jej Państwu brakuje?
Klient mówi:
– Obawiam się ryzyka.
– Jakiego dokładnie?
To proste.
Nie wymaga skomplikowanego modelu.
Wymaga słuchania.
Pytanie powinno wynikać z odpowiedzi
To jedna z najprostszych zasad dobrej rozmowy sprzedażowej.
Jeżeli klient odpowiada:
– Mamy dwóch dostawców.
kolejne pytanie może brzmieć:
– Co zdecydowało, że pracują Państwo z dwoma?
Jeżeli mówi:
– Cena jest ważna, ale nie najważniejsza.
można zapytać:
– Co w takim razie waży więcej niż cena?
Jeżeli mówi:
– Nie chcemy zmieniać obecnego rozwiązania w tym kwartale.
warto sprawdzić:
– Co musiałoby się wydarzyć, żeby temat wrócił na agendę?
Rozmowa staje się wtedy naturalna.
Nie wygląda jak zestaw przygotowanych pytań.
Dobre pytania odkrywają znaczenie, nie tylko fakty
Fakty są potrzebne.
Ilu mają dostawców?
Jak wygląda obecny proces?
Jakie są wolumeny?
Kiedy kończy się umowa?
Tyle że sama wiedza o faktach nie zawsze wystarcza, żeby zrozumieć decyzję klienta.
Warto dojść również do znaczenia.
Co jest ważne?
Co boli?
Czego klient chce uniknąć?
Co chce zabezpieczyć?
Co sprawiłoby, że zmiana miałaby dla niego sens?
Właśnie tutaj rozmowa zaczyna wychodzić poza zbieranie danych.
Nie każde pytanie musi być pytaniem otwartym
To kolejny mit.
Pytania otwarte są wartościowe, ale nie zawsze najlepsze.
Czasami krótkie doprecyzowanie zamknięte pomaga bardzo dobrze:
– Czy dobrze rozumiem, że większym problemem jest brak przewidywalności niż samo opóźnienie?
– Tak.
To pytanie nie otwiera szerokiej przestrzeni.
Porządkuje.
Sprawdza hipotezę.
Pomaga obu stronom upewnić się, że mówią o tym samym.
Nie chodzi więc o to, żeby wszystkie pytania były otwarte.
Chodzi o to, żeby każde miało sens.
Rozmowa nie kończy się na zrozumieniu problemu
Dobry wywiad sprzedażowy nie powinien kończyć się listą problemów klienta.
Warto jeszcze sprawdzić, co ta wiedza oznacza dla dalszego procesu.
– Jeżeli udałoby się zwiększyć przewidywalność dostaw, co zmieniłoby się po Państwa stronie?
– Kto poza Panem będzie oceniał takie rozwiązanie?
– Co musi się wydarzyć, żebyśmy mogli przejść do kolejnego kroku?
Dzięki temu diagnoza nie jest osobnym ćwiczeniem.
Staje się częścią procesu sprzedaży.