Spotkanie właśnie się kończy.
Pracownik przygotował trudny temat, dobrze odpowiedział na pytania, obronił rekomendację i doprowadził rozmowę do konkretnego ustalenia.
Szef mówi:
– Dobra robota.
Pracownik odpowiada:
– Dzięki.
Rozchodzą się.
Miłe?
Tak.
Czy pracownik wie, co dokładnie zrobił dobrze?
Niekoniecznie.
Czy wie, co warto powtórzyć następnym razem?
Też nie.
Właśnie tutaj zaczyna się różnica między pochwałą a docenieniem, które naprawdę wzmacnia zachowanie.
Samo „super” daje emocję, ale nie zawsze daje informację
Ludzie lubią być doceniani.
To oczywiste.
Problem polega na tym, że ogólne komunikaty typu:
– Świetnie.
– Dobra robota.
– Super to poprowadziłeś.
– Jestem z Ciebie zadowolony.
są przyjemne, ale często bardzo mało precyzyjne.
Pracownik dostaje sygnał:
„Szef jest zadowolony.”
Nie zawsze dostaje jednak odpowiedź:
„Co konkretnie było dobre?”
A bez tego trudno świadomie powtórzyć dobre zachowanie.
Docenienie działa mocniej, kiedy nazywa konkret
Wyobraźmy sobie tę samą sytuację jeszcze raz.
Zamiast:
– Dobra robota.
szef mówi:
– Dobrze poprowadziłeś końcówkę spotkania. Nie wszedłeś w obronę, kiedy klient zakwestionował naszą rekomendację. Dopytałeś, co dokładnie budzi jego obawę, i dopiero potem odpowiedziałeś. Dzięki temu rozmowa nie zamieniła się w przepychankę.
To już nie jest tylko pochwała.
To informacja.
Pracownik wie, co zrobił, kiedy to zrobił i jaki był efekt.
Może to powtórzyć.
Warto doceniać zachowanie, nie etykietę
To ważne rozróżnienie.
– Jesteś świetnym handlowcem.
– Jesteś bardzo odpowiedzialny.
– Jesteś profesjonalna.
Takie komunikaty mogą być przyjemne.
Tyle że etykieta niewiele mówi o tym, co konkretnie było wartościowe.
Dużo bardziej rozwojowe może być:
– Doceniam, że kiedy zobaczyłaś ryzyko opóźnienia, nie czekałaś do terminu. Przyszłaś wcześniej z informacją i propozycją rozwiązania.
Albo:
– W trudnym momencie rozmowy nie przerwałeś klientowi. Pozwoliłeś mu dokończyć, a potem podsumowałeś jego obawy własnymi słowami.
Tu pracownik dostaje mapę zachowania.
Nie tylko ocenę siebie.
Docenienie może wzmacniać to, czego chcemy więcej
To jeden z najważniejszych powodów, dla których warto robić to precyzyjnie.
Jeżeli lider docenia konkretne zachowanie, pokazuje pracownikowi:
„To jest kierunek, który warto utrzymać.”
Może chodzić o samodzielność, odpowiedzialność, wcześniejsze sygnalizowanie ryzyka, dobrą współpracę, jakość przygotowania, inicjatywę albo spokojne działanie pod presją.
Nie trzeba od razu tworzyć wielkiego systemu nagród.
Czasami jedno dobrze nazwane zdanie robi wystarczająco dużo.
„Za co?” jest ważniejsze niż „jak bardzo?”
Niektórzy liderzy próbują doceniać mocniej.
Więcej entuzjazmu.
Więcej emocji.
Więcej słów.
– Naprawdę fantastycznie. Jestem bardzo, bardzo zadowolony.
To może działać.
Tyle że siła docenienia nie zawsze zależy od intensywności.
Często bardziej zależy od trafności.
– Doceniam, że przed spotkaniem sam sprawdziłeś dane i znalazłeś rozbieżność, zanim klient ją zauważył.
To może znaczyć więcej niż pięć razy „super”.
Warto pokazać wpływ
Dobrze działa jeszcze jeden element.
Nie tylko:
co zrobiłeś dobrze,
ale też:
co to dało.
Na przykład:
– To, że wcześniej zgłosiłaś ryzyko, dało nam czas na zmianę planu.
– Dzięki temu, że doprecyzowałeś odpowiedzialność na końcu spotkania, uniknęliśmy późniejszego chaosu.
– Twoje podsumowanie pomogło klientowi zobaczyć różnicę między ceną a całkowitym kosztem rozwiązania.
Wtedy pracownik widzi sens swojego zachowania.
To wzmacnia dużo mocniej niż sam pozytywny komunikat.
Docenienie nie musi być długie
To też ważne.
Nie każde dobre zachowanie wymaga pięciominutowej rozmowy.
Czasami wystarczy:
– Dzięki, że wróciłeś z informacją wcześniej. Mieliśmy czas zareagować.
Albo:
– Dobrze, że zatrzymałaś rozmowę i sprawdziłaś, czy wszyscy tak samo rozumiemy ustalenie. To nam oszczędziło późniejszego zamieszania.
Krótko.
Konkretnie.
Na temat.
Nie doceniaj wszystkiego
Jeżeli każde drobne działanie kończy się pochwałą, komunikat szybko traci znaczenie.
– Super, że wysłałeś maila.
– Świetnie, że byłeś na spotkaniu.
– Brawo, że przygotowałaś plik.
Docenienie ma sens wtedy, gdy wskazuje coś rzeczywiście wartościowego.
Nie chodzi o produkowanie pozytywnej atmosfery za wszelką cenę.
Chodzi o świadome wzmacnianie zachowań, które mają znaczenie dla pracy.
Szczególnie warto doceniać to, co łatwo przeoczyć
Najczęściej zauważamy wynik.
Sprzedaż została domknięta.
Projekt dowieziony.
Klient zadowolony.
Tymczasem dużo wartościowych zachowań dzieje się wcześniej.
Ktoś zadał dodatkowe pytanie, uprzedził o ryzyku, pomógł innej osobie, przyznał się do błędu, wziął odpowiedzialność, zatrzymał niejasne ustalenie albo zaproponował rozwiązanie zamiast samego problemu.
Takie zachowania nie zawsze są spektakularne.
Często jednak właśnie one budują jakość zespołu.