Strona główna · Artykuły
GRANICE WE WSPÓŁPRACY • ARTYKUŁ

„Nie mogę Ci teraz pomóc”. Jak odmówić współpracownikowi, nie psując współpracy?

Pomoc współpracownikowi nie musi oznaczać automatycznego „tak”. Jak stawiać granice, nie zamykając relacji i nie porzucając własnych zobowiązań?

Współpraca i komunikacja5 MIN CZYTANIA

Paweł kończy analizę, którą ma wysłać do 15.00.

O 12.30 podchodzi do niego Marta.

– Możesz mi pomóc z prezentacją? Mam problem z jedną częścią i kompletnie utknęłam.

Paweł zerka na zegarek.

Wie, że jeśli teraz się oderwie, własnego zadania może nie skończyć na czas.

Z drugiej strony Marta pomagała mu już kilka razy. Nie chce wyjść na osobę, która zawsze ma ważniejsze rzeczy.

– Jasne – odpowiada.

Po czterdziestu minutach wraca do swojej analizy.

O 14.20 dostaje wiadomość od szefa:

– Jak wygląda temat? Potrzebuję materiału przed spotkaniem.

Paweł zaczyna pracować szybciej.

Jest poirytowany.

Trochę na Martę.

Trochę na siebie.

Przecież mógł odmówić.

Tylko jak?

Pomoc jest dobra. Automatyczna zgoda już niekoniecznie

Współpraca wymaga gotowości do pomagania.

Trudno budować zespół, w którym każdy pilnuje wyłącznie własnego zakresu i na każdą prośbę odpowiada:

– To nie mój temat.

Problem pojawia się jednak wtedy, gdy pomoc przestaje być decyzją, a staje się odruchem.

Ktoś prosi.

Zgadzam się.

Dopiero później sprawdzam, ile mnie to kosztuje.

Czas.

Termin.

Koncentrację.

Własne zobowiązania.

Czasami również frustrację.

Wtedy pomoc zaczyna mieć drugą cenę.

Pomagamy komuś, a jednocześnie przestajemy realizować inne ustalenie.

„Nie” nie musi oznaczać „nie chcę Ci pomóc”

To jedno z najczęstszych założeń.

Jeżeli odmówię, druga osoba pomyśli:

„Nie zależy mu.”

„Nie chce współpracować.”

„Kiedy ja go potrzebuję, nigdy nie ma czasu.”

Dlatego łatwiej powiedzieć:

– Jasne.

Nawet jeżeli w głowie pojawia się:

„Tylko nie teraz.”

W praktyce odmowa może dotyczyć nie samej pomocy, ale momentu, zakresu, sposobu, kolejności albo odpowiedzialności.

Paweł może przecież powiedzieć:

– Chcę Ci pomóc, ale do 15.00 muszę skończyć analizę. Mogę usiąść z Tobą po 15.30.

To nadal jest współpraca.

Tyle że z granicą.

Problem zaczyna się wtedy, gdy mówimy „tak” i mamy pretensję, że ktoś nas o coś poprosił

Marta pyta:

– Możesz mi pomóc?

Paweł odpowiada:

– Jasne.

Marta nie wie, że Paweł właśnie zrezygnował z czegoś ważnego.

Nie wie, że ma termin.

Nie wie, że pomoc oznacza czterdzieści minut opóźnienia.

Słyszy:

„Jasne.”

Po godzinie Paweł jest poirytowany.

Tyle że Marta nie złamała żadnego ustalenia.

Zapytała.

Paweł się zgodził.

Jeżeli chcemy, żeby inni respektowali nasze granice, najpierw muszą je znać.

Zanim odpowiesz, sprawdź koszt zgody

Nie każda prośba wymaga długiej analizy.

Czasami odpowiedź jest oczywista.

Warto jednak przy większych prośbach zrobić krótkie zatrzymanie.

Co oznacza moje „tak”?

Co przesunę?

Z czego zrezygnuję?

Kogo jeszcze dotknie ta decyzja?

Czy rzeczywiście mogę pomóc teraz?

Czy mogę pomóc inaczej?

To nie jest egoizm.

To zarządzanie własnymi zobowiązaniami.

Współpraca nie polega na tym, że każdy zawsze mówi „tak”.

Polega również na tym, że ludzie mogą na sobie polegać.

Trudno o to, jeżeli zgadzamy się na więcej, niż jesteśmy w stanie dowieźć.

Odmowa bez kontekstu łatwo brzmi jak zamknięcie

Marta pyta:

– Możesz mi pomóc?

Paweł:

– Nie mam czasu.

Koniec.

To zdanie może być prawdziwe.

Nie daje jednak drugiej osobie zbyt wielu informacji.

Nie wiadomo, czy Paweł nie chce, czy nie może, czy problemem jest moment, temat czy zakres prośby.

Warto dodać kontekst.

– Nie mogę teraz, bo do 15.00 kończę analizę dla zarządu.

To nadal jest odmowa.

Tyle że czytelniejsza.

Jeszcze lepiej:

– Nie mogę teraz, bo do 15.00 kończę analizę. Jeżeli temat może poczekać, mogę usiąść z Tobą po 15.30.

Odmowa przestaje być ścianą.

Staje się informacją o warunkach.

Nie każda odmowa wymaga alternatywy

Tu też łatwo przesadzić.

Czasami, chcąc być pomocni, po odmowie zaczynamy natychmiast szukać rozwiązania za drugą osobę.

– Nie mogę tego zrobić, ale może zapytaj Kasię. Albo Marka. Ewentualnie wyślij mi plik, to spojrzę wieczorem.

Po chwili znowu jesteśmy zaangażowani.

Tylko inaczej.

Nie każda prośba wymaga od nas znalezienia zastępstwa.

Można powiedzieć:

– Nie dam rady wziąć tego dzisiaj.

Kropka.

Jeżeli sytuacja tego wymaga, można dopiero później dodać:

– Mogę natomiast jutro rano poświęcić Ci 20 minut.

Albo:

– Mogę spojrzeć tylko na jeden fragment.

Albo:

– Mogę powiedzieć Ci, od czego sam bym zaczął, ale nie przejmę teraz całego tematu.

Pomoc ma różne poziomy.

Nie zawsze musi oznaczać pełne wejście w cudze zadanie.

Dobra odmowa chroni również relację

Brzmi paradoksalnie.

Wiele osób obawia się, że „nie” pogorszy współpracę.

Czasami dzieje się odwrotnie.

Jeżeli regularnie zgadzam się na coś, czego nie chcę lub nie mogę zrobić, pojawia się napięcie.

Zaczynam unikać danej osoby.

Odpowiadam chłodniej.

Mam poczucie, że ktoś „ciągle czegoś ode mnie chce”.

Druga strona może nawet nie wiedzieć, skąd ta zmiana.

Czytelne:

– Nie mogę teraz

bywa dla relacji bezpieczniejsze niż kolejne:

– Jasne

wypowiedziane wbrew sobie.

Warto powiedzieć, na co się zgadzasz

Wyobraźmy sobie tę samą sytuację jeszcze raz.

Marta:

– Możesz mi pomóc z prezentacją?

Paweł:

– Teraz nie dam rady. Do 15.00 muszę skończyć analizę.

Marta:

– Potrzebuję tylko spojrzenia na jedną część. Utknęłam przy rekomendacji.

Paweł:

– Jeśli chodzi o jeden fragment, mogę dać Ci dziesięć minut. Na całość dzisiaj nie mam przestrzeni.

To jest bardzo konkretne.

Nie:

„pomogę albo nie pomogę”.

Tylko:

w czym, kiedy i w jakim zakresie mogę pomóc.

Takiej rozmowy często wystarczy.

Odmowa nie musi być twarda. Powinna być czytelna

Czasami próbujemy odmówić tak delikatnie, że rozmówca w ogóle nie słyszy odmowy.

– Wiesz, mam teraz trochę dużo rzeczy…

– Rozumiem, ale to naprawdę tylko chwila.

– No właśnie średnio stoję z czasem…

– To może szybko rzucisz okiem?

Po chwili robimy dokładnie to, czego chcieliśmy uniknąć.

Czytelniejszy komunikat brzmi:

– Dzisiaj nie dam rady wziąć tego zadania.

Można powiedzieć to spokojnie.

Bez usprawiedliwiania się przez pięć minut.

Bez pretensji.

Bez budowania napięcia.

Czytelność nie wymaga agresji.

Do zapamiętania

Dobra współpraca nie polega na nieustannym mówieniu „tak”. Warto świadomie sprawdzić, w czym rzeczywiście możemy pomóc.

INTENCJA

Czy chcę pomóc?

MOŻLIWOŚCI

Czy mogę zrobić to teraz?

ZAKRES

W czym konkretnie mogę się zaangażować?

GRANICA

Czego nie wezmę na siebie?

Czytelna odmowa nie kończy współpracy. Porządkuje jej warunki.

← Wróć do artykułów